In deze serie groenteverhalen deelt Norbert Mergen (MergenMetz) zijn brede kennis over bekende en minder bekende groenten. Groenten vormen de kern van de Dutch Cuisine-keuken. Hoe meer kennis, hoe meer diepgang, hoe meer smaak. Deze maand heeft Norbert Pompoen op het menu staan.
De tijd van de pompoenen breekt aan. In Nederland deed de pompoen pas dertig jaar geleden zijn grote intrede. Maar wat is een pompoen? Dat woord lijkt wel op van alles en nog wat van toepassing. Als het groter en rond is, noemen we het pompoen. Als het langgerekt is als een cilinder en niet zo groot, noemen we het courgette. Maar zo is het niet.
We hebben het over het plantengeslacht Cucurbita. Hierin spelen drie soorten de hoofdrol: maxima, pepo en moschata. Maxima’s zijn de echte pompoenen. Moschata zijn muskaatpompoenen, waarvan de flespompoen of butternut squash de meest bekende is. En pepo? Dat is een zooitje: het omvat de courgette, de pattisson (die vliegende schotel), de sierpompoenen, de grote oranje Haloween-pompoen, en meer.
De Amerikanen maken het iets makkelijker: het is allemaal squash. Summer squashes zijn niet lang houdbaar (o.a. courgettes) en eet je in de zomer en winter squashes oogst je in het najaar en kan je langer bewaren.
Deze Cucurbita’s komen allemaal uit Midden- en Zuid-Amerika, waar ze al zesduizend jaar of langer wordt geteeld en gegeten. In Europa kennen we ze pas na de ontdekking van Amerika en de decennia daarna, toen de conquistadores ook Midden- en Zuid-Amerika innamen.
Cucurbita maxima stamt uit het midden van Zuid-Amerika: Peru en noordelijk Argentinië – en nee, de maxima in de Latijnse naam heeft niets met onze koningin te maken, die toevallig ook uit Argentinië komt.
De pompoen kent een heleboel rassen. Assepoetser werd opgehaald met een koets die een hele grote pompoen was. Vermoedelijk een Gele Centenaar. De Atlantic Giant is wel zo’n beetje de grootste pompoen. Het record staat nu op 1.278,8 kg (2025). Of dit in 2026 wordt gebroken is nog niet bekend.
De meest gangbare pompoen die wij kennen is de Hokkaido (ook wel Uchiki kuri). Deze oranje – soms donkergroene – pompoen weegt circa anderhalve kilo. Ze komt van het Japanse eiland Hokkaido – maar pas nadat de Amerikanen daar de pompoen hadden gebracht. Hokkaido is een aanduiding geworden voor een type pompoen. ’s Werelds meest verkochte Hokkaido-ras is Orange Summer, ontwikkeld door het Nederlandse bedrijf Vitalis Biologische Zaden. In Nederland zijn we pas heel laat pompoen gaan eten. In de zeventiger jaren kreeg je wel eens in een alternatief restaurant een gerecht met pompoen, maar dat was het dan wel. En dat was meestal een geïmporteerde. Want hier was het een marginaal gewas waarvan pas in 1990 de serieuze teelt begon. Vitalis begon in 1995 met het veredelen van pompoenen. In een toonaangevend kookboek als de Wannée kwam de pompoen in de 25ste uitgave (1997) nog steeds niet voor. Maar nu? We raken bedolven onder de diverse pompoenrassen. Geniet ervan!
PS Pompoenpitolie wordt gemaakt van speciaal geselecteerde pompoenen. Of is het een courgette? In elk geval de Cucurbita pepo var styriaca, die met name in het Oostenrijkse Steiermark wordt geteeld.
