Dit is een samenvatting van het rapport: MBO-STUDENTEN ALS MOTOR VAN DE EIWITTRANSITIE
Auteur: Antien Zuidberg (HAS Green Academy) met consortiumpartners
Mbo-studenten vormen een grote groep binnen het Nederlandse voedselsysteem: als toekomstige foodprofessionals én als consumenten. Maar hoe denken zij over plantaardig eten? En wat werkt om hun voedselkeuzes te beïnvloeden? Een groot onderzoeksproject met 153 interviews en 302 ontwerpende studenten brengt antwoord. De belangrijkste bevindingen:
Weerstand is vooral passief
Mbo-studenten zijn niet tégen plantaardig eten. De grootste belemmeringen zijn gewoontegedrag en psychologische afstand tot klimaatproblematiek. Abstracte duurzaamheidsboodschappen leiden nauwelijks tot gedragsverandering. Conclusie: voorlichting alleen werkt niet, verandering vraagt om ingrijpen in de dagelijkse voedselomgeving.
Kleine stappen werken beter dan grote ambities
Wanneer studenten zelf oplossingen ontwerpen, kiezen ze voor receptgerichte interventies: kleine aanpassingen aan vertrouwde gerechten zoals pasta pesto met meer groenten of een plantaardige dürüm met oesterzwam. Deze aanpak verlaagt weerstand zonder reactance op te roepen, en draagt bij aan kennis, vaardigheden en houding. Directe gedragsverandering blijft beperkt, maar de basis wordt gelegd.
Co-creatie vergroot effectiviteit
Mbo-studenten als mede-ontwerpers leveren interventies die beter aansluiten bij hun leefwereld. Professionals beoordelen vooral de voedselrecepten als kansrijk, naast 'on the go' concepten zoals een gezonde bakfiets of smulmuur. Participatieve aanpak verhoogt kwaliteit, acceptatie en uitvoerbaarheid.
Challenges werken als voorbereidende stap
Deelname aan mbo-challenges leidt tot meer kennis en vaardigheden, een positievere houding en géén toename van weerstand. Directe gedragsverandering blijft op korte termijn beperkt. Challenges zijn effectief als voorbereidende interventie, maar échte gedragsverandering vraagt om structurele interventies in de dagelijkse voedselomgeving, bijvoorbeeld in schoolkantines.
Wat werkt?
- Verlaag de drempel: sluit aan bij bestaande gewoontes, begin klein
- Maak het persoonlijk: focus op smaak, betaalbaarheid, gemak en gezondheid
- Laat studenten doen en ervaren: praktijk versterkt voedselvaardigheid
- Borg en herhaal: combineer challenges met structureel aanbod
Take-home message
Gedrag verandert niet door overtuigen alleen, maar door het samen verschuiven van omgeving, vaardigheden en sociale normen. Mbo-studenten zijn geen obstakel, maar een strategische hefboom voor de eiwittransitie—mits beleid en financiering inzetten op realistische, contextgedreven oplossingen.
Over het onderzoek
Het project Mbo-student in Actie voor Plantaardig voedsel (MAP) liep van januari 2024 tot maart 2026 en werd uitgevoerd door zeven hbo-instellingen en zeven mbo-scholen verspreid over Nederland, met ondersteuning van het Voedingscentrum, JOGG, Jong Leren Eten en diverse gemeenten. Gesubsidieerd door Regieorgaan-SIA i.s.m. ministeries LVVN en VWS.
Meer weten?
Bronvermelding: Zuidberg, A. et al. (2026). Van inzicht naar impact: mbo-studenten als motor van de eiwittransitie. HAS Green Academy.
